Vành Bezel Là Gì? Khám Phá Các Chức Năng Bí Mật Trên Viền Bezel Đồng Hồ

Tóm Tắt Nhanh

1. Bezel Là Gì? Vai Trò Của Viền Bezel Trên Đồng Hồ

Bezel (phiên âm: be-zồ) trong ngành đồng hồ được dịch là vành bezel hoặc viền bezel. Đây là bộ phận vòng khuyên nằm ở phần trên cùng của bộ vỏ (Case), bao quanh sát mép mặt kính (Crystal) và mặt số (Dial).

Ban đầu, vành bezel được sinh ra với mục đích duy nhất về mặt kỹ thuật: Giữ chặt và cố định mặt kính vào thân vỏ đồng hồ, đảm bảo độ kín khít tuyệt đối để chống bụi và nước xâm nhập vào bộ máy.

Theo thời gian, các nghệ nhân chế tác đã tận dụng diện tích vòng tròn trống trải này để chạm khắc thêm các thang đo (Scale), biến viền bezel từ một bộ phận thụ động trở thành một "công cụ sinh tồn" đắc lực với hàng loạt chức năng phức tạp.

2. Phân Loại Vành Bezel Dựa Trên Cấu Tạo Chuyển Động

Tùy thuộc vào mục đích sử dụng, vành bezel đồng hồ được chia thành 3 nhóm cơ bản:

2.1. Vành Bezel Cố Định (Fixed Bezel)

Đây là loại viền bezel được gắn chết vào thân vỏ, không thể xoay được.

• Ứng dụng: Thường thấy trên đồng hồ Dress Watch (thanh lịch) hoặc các mẫu Chronograph.
• Thiết kế: Có thể là vành trơn đánh bóng (Tissot, Longines), vành khía - Fluted bezel (Rolex Datejust), vành đính kim cương, hoặc vành có in sẵn thang đo tốc độ Tachymeter không cần xoay.

2.2. Viền Bezel Xoay 1 Chiều (Unidirectional Bezel)

Đây là tiêu chuẩn bắt buộc của những chiếc đồng hồ lặn biển (Dive Watch) chuyên nghiệp như Seiko Prospex hay Rolex Submariner. Vành bezel này chỉ cho phép xoay ngược chiều kim đồng hồ.

• Tác dụng an toàn: Người thợ lặn dùng viền bezel này để đánh dấu lượng oxy còn lại trong bình dưỡng khí. Thiết kế xoay 1 chiều đảm bảo nếu có vô tình va đập làm xoay viền bezel, thời gian lặn hiển thị chỉ có thể bị rút ngắn lại chứ không bị kéo dài ra, giúp thợ lặn luôn trồi lên mặt nước an toàn trước khi hết oxy.

2.3. Viền Bezel Xoay 2 Chiều (Bidirectional Bezel)

Loại này có thể xoay mượt mà hoặc xoay theo từng nấc (click) theo cả chiều kim đồng hồ và ngược chiều kim đồng hồ.

• Ứng dụng: Sử dụng trên các mẫu đồng hồ GMT (để căn chỉnh nhanh múi giờ thứ 2, thứ 3) hoặc đồng hồ La bàn, đồng hồ phi công (Slide Rule).

3. Giải Mã 5 Tính Năng Chuyên Dụng Trên Vành Bezel

Mỗi một thang đo được khắc trên vành bezel đều có một quy tắc tính toán riêng. Dưới đây là 5 tính năng kinh điển nhất:

3.1. Thang đo Tachymeter (Đo tốc độ)

Thường xuất hiện trên viền bezel cố định của đồng hồ Chronograph (Bấm giờ thể thao). Nó dùng để đo tốc độ trung bình của một vật thể di chuyển trên quãng đường 1 km (hoặc 1 dặm).

• Cách dùng: Khi vật thể bắt đầu chuyển động ở vạch xuất phát, bạn bấm nút Chronograph. Khi vật thể đi hết đúng 1 km, bạn bấm dừng lại. Kim giây Chronograph chỉ vào con số nào trên viền bezel, đó chính là tốc độ trung bình (km/h) của vật thể.

3.2. Thang đo Dive (Tính thời gian lặn)

Xuất hiện trên viền bezel xoay 1 chiều, với các vạch chia 60 phút. Đặc biệt, từ phút 0 đến phút 15 (hoặc 20) thường được làm nổi bật bằng màu sắc khác để cảnh báo vùng thời gian ngoi lên mặt nước.

• Cách dùng: Xoay viền bezel sao cho mốc 0 (thường có dạ quang) trùng với kim phút hiện tại. Khi lặn xuống, kim phút di chuyển chỉ vào vạch nào trên viền bezel thì đó là số phút bạn đã ở dưới nước.

3.3. Thang đo GMT (Múi giờ thứ 2)

Vành bezel này được chia làm 24 giờ, thường được sơn 2 màu (ví dụ: Nửa đỏ - Nửa xanh) để phân biệt Ngày và Đêm (Bình minh - Hoàng hôn).

• Cách dùng: Kết hợp cùng kim GMT thứ 4 trên mặt số. Bằng cách xoay vành bezel tương ứng với độ lệch múi giờ, bạn có thể dễ dàng biết được thời gian ở một quốc gia khác bên kia bán cầu.

3.4. Thang đo Compass (La bàn định hướng)

Vành bezel được khắc các chữ cái định hướng: N (Bắc), S (Nam), E (Đông), W (Tây). Thường xuất hiện trên đồng hồ leo núi, dã ngoại (như dòng Seiko Alpinist).

• Cách dùng ở Bắc Bán Cầu: Đặt đồng hồ nằm ngang. Hướng kim giờ chĩa thẳng về phía Mặt trời. Sau đó, xoay viền bezel sao cho chữ S (Hướng Nam) nằm ngay điểm giữa của kim giờ và góc 12 giờ. Từ đó bạn sẽ xác định được tất cả các hướng còn lại.

3.5. Slide Rule (Thước trượt hàng không)

Được coi là "siêu máy tính vi cơ học" của phi công trước khi có thiết bị điện tử. Vành bezel có thể xoay 2 chiều với vô số vạch chia nhỏ ly ti.

• Tác dụng: Giúp phi công tính toán lượng nhiên liệu tiêu thụ, vận tốc gió, chuyển đổi đơn vị (km sang dặm) bằng cách kết hợp vòng xoay bên ngoài và thang đo cố định bên trong mặt số.

Bảng Tổng Hợp Đặc Điểm Các Loại Vành Bezel

4. Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ) Về Viền Bezel Đồng Hồ

• 1. Chất liệu viền bezel nào chống xước tốt nhất?

Gốm công nghệ cao (Ceramic) là chất liệu có khả năng chống trầy xước gần như tuyệt đối, giữ màu vĩnh viễn và không bị ăn mòn. Nó vượt trội hoàn toàn so với viền bezel bằng Nhôm (Aluminum) dễ xước hoặc Thép 316L.

• 2. Viền bezel xoay 1 chiều bị kẹt cứng, không xoay được phải làm sao?

Nguyên nhân thường do bụi bẩn, cát hoặc muối biển kết tủa chèn vào các rãnh bánh răng bên dưới viền bezel sau khi đi tắm biển. Bạn có thể ngâm nhẹ mặt đồng hồ vào nước ấm (đảm bảo núm đã đóng chặt), dùng bàn chải lông mềm đánh quanh khe viền để loại bỏ cặn bẩn. Tuyệt đối không xịt RP7 hay dầu bôi trơn vì sẽ làm hỏng gioăng cao su chống nước.

• 3. Vành bezel khía (Fluted bezel) trên đồng hồ có tác dụng gì?

Ngày nay, vành khía chủ yếu mang tác dụng thẩm mỹ, tạo ra độ phản quang lấp lánh khi có ánh sáng chiếu vào. Tuy nhiên, trong lịch sử (đặc biệt là thiết kế của Rolex), các rãnh khía này ban đầu được tạo ra để thợ đồng hồ dùng dụng cụ kẹp chặt và vặn siết vành bezel vào thân vỏ, tăng cường khả năng chống nước.

• 4. Có thể thay viền bezel màu khác cho đồng hồ được không?

Được, đặc biệt là với các dòng đồng hồ lặn như Orient Mako, Seiko SKX... Rất nhiều người chơi đồng hồ có thú vui "Mod" (độ) lại viền bezel (thường gọi là Bezel Insert) với các màu sắc và chất liệu khác nhau để tạo cá tính riêng. Tuy nhiên, việc cậy vành bezel cần kỹ năng để không làm xước vỏ.

• 5. Viền bezel xoay kêu "tạch tạch" có phải là bị hỏng không?

Đó không phải là lỗi. Âm thanh "click" (thường là 120 clicks hoặc 60 clicks cho một vòng xoay 360 độ) là thiết kế đặc trưng của cơ cấu lò xo bên dưới viền bezel xoay. Nó giúp giữ cố định vòng bezel không bị trôi sau khi bạn đã thiết lập đúng vị trí đo đạc.

Khám Phá Thế Giới Đồng Hồ Thể Thao Tại Đồng Hồ Duy Anh

Vành bezel không chỉ là tấm khiên vững chắc bảo vệ mặt kính, mà còn là minh chứng cho trí tuệ cơ khí kiệt xuất của con người trong việc thu nhỏ mọi công cụ đo lường phức tạp lên cổ tay.

Tại Đồng hồ Duy Anh, chúng tôi mang đến cho bạn bộ sưu tập đa dạng nhất từ những thiết kế viền bezel lặn biển huyền thoại của Seiko Prospex, Mido Ocean Star, vành bezel gốm Ceramic đỉnh cao của Longines, Tissot cho đến các tuyệt tác Tachymeter tốc độ đầy nam tính.

→ Kính mời quý khách hàng ghé thăm trực tiếp hệ thống 5 showroom hiện đại của Đồng hồ Duy Anh tại khu vực Hà Nội và TP.HCM để tự tay trải nghiệm xoay viền bezel, cảm nhận độ hoàn thiện sắc sảo và chọn cho mình cỗ máy thời gian ưng ý nhất!

Xem thêm:

• Đồng hồ Carbon – Nhẹ và mạnh mẽ
• Tìm hiểu về 10 loại khung bezel đồng hồ thường gặp nhất
• Mọi thứ bạn cần biết về các vật liệu đồng hồ phổ biến nhất
• Đồng Hồ Titanium Là Gì? Giải Mã Đẳng Cấp Của Vật Liệu Đến Từ Tương Lai