Mặt Số Đồng Hồ (Dial) Là Gì? Giải Mã Nghệ Thuật Chế Tác Gương Mặt Của Cỗ Máy Thời Gian
Nội dung bài viết
- 1. Dial - Mặt số Đồng Hồ là gì?
- 2. Các Bộ Phận Của Mặt Số (Dial)
- 3. Tại sao một số đồng hồ có nhiều hơn một mặt số?
- 4. Các Chất Liệu Chế Tác Mặt Số Xa Xỉ Nhất
- 5. 4 Kỹ Thuật Hoàn Thiện Họa Tiết Mặt Số Kinh Điển
- Bảng phân loại các kiểu cọc số (Indices) trên Dial
- 6. Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ) Về Mặt Số Đồng Hồ
- Chiêm Ngưỡng Những "Tuyệt Tác Mặt Số" Tại Đồng Hồ Duy Anh
Tóm Tắt Nhanh Cho Bạn
|
1. Dial - Mặt số Đồng Hồ là gì?
Dial (dịch ra tiếng Việt là mặt số đồng hồ) là một phiến mỏng nằm ngay dưới lớp kính bảo vệ, đóng vai trò làm nền tảng để hiển thị mọi thông số đo lường của cỗ máy thời gian.
Về mặt cấu tạo, mặt số được cố định với bộ máy (Movement) thông qua các chân mặt số siêu nhỏ. Trên bề mặt Dial, các nghệ nhân sẽ đính cọc số (Indices), khoét lỗ để gắn trục kim đồng hồ (Hands), và mở các cửa sổ để hiển thị Lịch ngày, Lịch thứ hoặc các tính năng phức tạp như Chronograph, Moonphase.
Trong giới sưu tầm, mặt số chiếm tới 60% - 80% giá trị cảm xúc quyết định việc mua hàng. Hai chiếc đồng hồ dùng chung một cỗ máy, chung thiết kế vỏ, nhưng chỉ cần sở hữu mặt số khác nhau (ví dụ một bản mặt trơn và một bản mặt đá thiên thạch) thì mức giá có thể chênh lệch hàng chục cho đến hàng trăm triệu đồng.
2. Các Bộ Phận Của Mặt Số (Dial)
Chỉ số (cọc số)
Các cọc số (điểm đánh dấu giờ) có ảnh hưởng quyết định đến hình thức bên ngoài của đồng hồ. Các loại phổ biến bao gồm các chỉ số dấu chấm được thấy trên Rolex Submariner, các chỉ số đường chẳng hạn như các chỉ số được tìm thấy trên Omega Planet Ocean và các chữ số La Mã đặc trưng trên Cartier Santos. Đồng hồ phi công có xu hướng sử dụng chữ số Ả Rập. Các chỉ số có thể được áp dụng cho mặt số hoặc được in trực tiếp trên mặt số.
Điểm đánh dấu phút
Nhiều đồng hồ sẽ hiển thị vạch phút. Chúng nằm nằm ngoài hoặc giữa các chỉ số giờ và thường được thể hiện dưới dạng các đường đơn giản. Điểm đánh dấu phút được in trên mặt số trong phần lớn các trường hợp.
Mặt số phụ (Sub-dial)
Đồng hồ bấm giờ và đồng hồ có các chức năng khác có mặt số phụ (sub-dial) hoặc cửa sổ khác để hiển thị thông tin bổ sung mà chúng cung cấp. Thông tin này có thể là chức năng đồng hồ bấm giờ, tuần trăng, ngày hoặc thứ trong tuần,…
.jpg)
Tên thương hiệu và logo
Hầu hết đồng hồ đều có tên và logo của nhà sản xuất trên mặt số đồng hồ.
Kim
Kim là một đặc điểm nổi bật khác tạo nên cá tính của một chiếc đồng hồ. Đồng hồ thể thao có xu hướng có kim baton, obelisk, or Mercedes, trong khi đồng hồ sang trọng hơn thường phô trương Breguet, Kim Leaf, Hoặc kim Cathedral → Khám phá chi tiết các loại kim đồng hồ tại đây
3. Tại sao một số đồng hồ có nhiều hơn một mặt số?
Đồng hồ có nhiều mặt số - còn được gọi là mặt số phụ và chức năng - hiển thị thông tin vượt xa khả năng hiển thị thời gian tiêu chuẩn. Khi được xem như một yếu tố thiết kế, chúng ta có thể đánh giá cao tác động của chúng đối với kiểu dáng của đồng hồ. Có một số lý do tại sao một chiếc đồng hồ có thể có nhiều mặt số:
- Chức năng bổ sung: Đồng hồ bấm giờ đặc biệt phổ biến trong cộng đồng đồng hồ. Có hai cấu hình có thể có: thiết kế bicompax có hai mặt số phụ hoặc thiết kế tricompax có ba mặt số phụ (Tham khảo Đồng hồ mặt số compax là gì? giải mã bi-compax, tri-compax trên đồng hồ chronograph). Đồng hồ bấm giờ có mặt số hình gấu trúc, được đặt tên theo sự giống với các dấu hiệu trên khuôn mặt của gấu trúc, rất được săn đón. Tuy nhiên, ngày và thứ trong tuần cũng có thể được hiển thị trên các mặt số phụ. Một tính năng nổi tiếng khác là chỉ báo pha mặt trăng, thường được hiển thị qua một cửa sổ trên mặt số chính gần với kim giây hoặc ngày nhỏ.
- Bộ máy phức tạp: Ngoài ra còn có những chiếc đồng hồ có hai mặt số chính trở lên, một ví dụ là Jaeger-LeCoultre Reverso Duoface. Đồng hồ này có vỏ có thể đảo ngược, nghĩa là người đeo có thể lật nó lại để lộ một trong hai mặt số, cả hai đều hiển thị giờ, phút và giây.
- Truyền thống và sự khéo léo: Nhiều thợ đồng hồ truyền thống sử dụng mặt số phụ để thể hiện tay nghề phức tạp và năng lực kỹ thuật của họ. Khả năng hiển thị các chức năng cơ học phức tạp trong một không gian hạn chế là một thách thức mà các nhà sản xuất đồng hồ đầy tham vọng mong muốn thực hiện.
4. Các Chất Liệu Chế Tác Mặt Số Xa Xỉ Nhất
Không chỉ dừng lại ở việc phủ sơn tạo màu, các thương hiệu đồng hồ lớn luôn tìm cách đưa những vật liệu quý hiếm nhất lên mặt số.
4.1. Mặt số Xà cừ / Khảm trai (Mother of Pearl - MOP)
Được tách lớp từ vỏ của các loài trai ngọc, xà cừ mang đến hiệu ứng quang học giao thoa ánh sáng rực rỡ (tạo ra ánh cầu vồng mờ ảo).
Đặc điểm: Không có bất kỳ 2 mặt số xà cừ nào trên thế giới giống nhau 100%, biến mỗi chiếc đồng hồ thành một phiên bản độc bản. Thường được sử dụng trên các mẫu đồng hồ nữ cao cấp hoặc đồng hồ nam nghệ thuật.
4.2. Mặt số Tráng men (Enamel)
Tráng men là một trong những nghệ thuật thủ công lâu đời và rủi ro nhất của ngành đồng hồ (đỉnh cao là kỹ thuật nung Grand Feu ở nhiệt độ >800°C).
- Đặc điểm: Mặt số Enamel sở hữu độ bóng sâu thẳm, màu sắc trường tồn hàng thế kỷ mà không bao giờ bị phai hay oxy hóa. Tuy nhiên, tỷ lệ hỏng trong quá trình nung cực cao, khiến giá thành của chúng vô cùng đắt đỏ (thường thấy trên Patek Philippe, Breguet hay dòng Presage cao cấp của Seiko).
Mặt số tráng men là gì? Tại sao mặt số tráng men lại đặc biệt?
|
4.3. Mặt số Đá Thiên Thạch (Meteorite)
Đây là sự kết nối giữa cổ tay con người và vũ trụ bao la. Người ta cắt những lát mỏng từ các khối thiên thạch rơi xuống trái đất hàng ngàn năm trước (như thiên thạch Gibeon) để làm mặt số.
- Đặc điểm: Bề mặt đá sở hữu các đường vân tinh thể Widmanstätten độc nhất vô nhị, được khắc axit để làm nổi bật cấu trúc.
5. 4 Kỹ Thuật Hoàn Thiện Họa Tiết Mặt Số Kinh Điển
Để tránh sự nhàm chán của một mặt phẳng trơn tuột, các nghệ nhân đã sáng tạo ra các kỹ thuật tạo hình thị giác (Texture) cực kỳ phức tạp:
- 1. Chải tia Sunburst (Sunray): Sử dụng bàn chải kim loại siêu mịn để tạo ra vô số các đường xước mờ tỏa ra từ tâm mặt số (nơi gắn kim) đến viền ngoài. Khi ánh sáng chiếu vào, mặt số sẽ tạo ra các tia sáng lấp lánh di chuyển theo góc nhìn.
- 2. Chạm khắc Guilloché: Đỉnh cao của nghệ thuật trang trí thủ công. Nghệ nhân dùng máy tiện Rose Engine để khắc hàng ngàn đường rãnh hình học giao nhau ly ti (vân sóng nước, vân Clous de Paris, vân lúa mạch) lên mặt số → Khám phá Họa tiết Guilloché là gì? Giải thích chi tiết nhất từ A-Z.
- 3. Mặt số lộ cơ (Skeleton / Open Heart): Thay vì che kín bộ máy, mặt số được khoét những ô cửa sổ lớn (Open Heart) hoặc bị lược bỏ gần như hoàn toàn (Skeleton) để phô diễn những nhịp đập cơ khí điệu nghệ của bánh xe cân bằng và các bánh răng bên dưới → Tìm hiểu về đồng hồ cơ lộ máy
- 4. Mặt số Sandwich (Kẹp lớp): Nổi tiếng nhờ thương hiệu Panerai. Mặt số gồm 2 lớp: Lớp bên dưới phủ đầy dạ quang Super-LumiNova, lớp bên trên bị khoét thủng ở các vị trí cọc số. Thiết kế này giúp dạ quang sáng rực rỡ và tạo chiều sâu 3D tuyệt đẹp.
Bảng phân loại các kiểu cọc số (Indices) trên Dial
| Loại Cọc Số | Mô Tả Đặc Điểm | Phong Cách Phù Hợp |
| Baton / Stick | Cọc số hình cọc vạch chữ nhật mỏng, dài. | Tối giản, thanh lịch (Dress Watch) |
| Roman (La Mã) | Cọc số dạng I, V, X (Thường số 4 viết là IIII thay vì IV). | Cổ điển, hoài cổ, hoàng gia |
| Arabic (Ả Rập) | Cọc số dạng 1, 2, 3... phổ thông dễ đọc. | Thể thao, quân đội, hàng không |
| Diamond | Dùng đá quý, kim cương đính vào vị trí báo giờ. | Sang trọng, đẳng cấp, xa xỉ |
6. Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ) Về Mặt Số Đồng Hồ
Mặt số đồng hồ bị ố vàng, nổi chấm đen có sửa được không?
Tình trạng ố vàng, mọc "rễ tre" hay nổi chấm đen là do hơi nước và độ ẩm lọt vào bên trong làm oxy hóa bề mặt. Đáng tiếc là quá trình này không thể đảo ngược (không thể chùi rửa sạch lại như mới). Giải pháp duy nhất là vẽ/sơn lại mặt số (Redial) hoặc thay mặt số mới.
Dạ quang (Lume) trên mặt số có sáng vĩnh viễn không?
Các loại dạ quang hiện đại như Super-LumiNova hay Lumibrite (của Seiko) cần hấp thụ ánh sáng môi trường để phát sáng trong bóng tối. Tùy thuộc vào thời gian "sạc" ánh sáng và độ dày của lớp sơn, chúng có thể phát sáng rực rỡ từ 3 đến 8 tiếng. Tuổi thọ của hợp chất này là hàng chục năm. Tuy nhiên, nếu mặt số bị vô nước, dạ quang có thể bị ẩm, mủn và mất khả năng phát sáng.
Redial (Làm lại mặt số) có làm giảm giá trị đồng hồ không?
Với đồng hồ cơ cổ (Vintage), mặt số zin nguyên bản (dù đã ố màu thời gian - Patina) luôn có giá trị sưu tầm cao hơn rất nhiều so với mặt số đã bị sơn vẽ lại (Redial). Việc vẽ lại mặt số làm mất đi tính nguyên bản của lịch sử.
Có thể thay mặt số (Dial) màu khác cho đồng hồ được không?
Được, miễn là mặt số mới cùng kích thước đường kính và có vị trí chân mặt số khớp 100% với bộ máy (Movement) bên dưới. Tuy nhiên, chỉ nên thay các mặt số chính hãng đúng thông số. Việc độ chế mặt số từ các xưởng ngoài có thể làm giảm độ uy tín của cỗ máy.
Làm sao phân biệt mặt số đồng hồ fake và chính hãng?
Mặt số là chi tiết bộc lộ rõ nhất "bản chất" của đồng hồ fake. Trên đồng hồ thật, các chi tiết in ấn sắc nét tuyệt đối, cọc số kim loại vát cạnh tinh xảo, phản quang mạnh. Ngược lại, đồng hồ fake thường có nước sơn rỗ, nhòe mực ở các nét chữ siêu nhỏ (Swiss Made), bụi bẩn vương trên mặt số và các cọc số dán keo lem luốc.
Chiêm Ngưỡng Những "Tuyệt Tác Mặt Số" Tại Đồng Hồ Duy Anh
Không có một bức ảnh hay đoạn video nào có thể lột tả hết được vẻ đẹp giao thoa ánh sáng của mặt số khảm xà cừ, hay chiều sâu vô tận của mặt số tráng men Enamel. Mặt số đồng hồ là thứ nghệ thuật bắt buộc phải được chiêm ngưỡng bằng đôi mắt thật sự.
Dù bạn đang tìm kiếm vẻ đẹp thanh lịch vượt thời gian từ mặt số chải tia của Longines, Mido, Tissot, Frederique Constant, hay muốn trải nghiệm kỹ nghệ hoàn thiện họa tiết siêu thực mang đậm triết lý Nhật Bản của Seiko, Citizen, Orient; chúng tôi đều sẵn sàng đồng hành cùng bạn.
→ Kính mời quý khách đến với hệ thống 5 showroom thuộc Đồng hồ Duy Anh tại Hà Nội và TP.HCM để tự tay chạm, cảm nhận độ sắc sảo của những tuyệt tác mặt số vi cơ học và nhận sự tư vấn tận tình từ các chuyên gia hàng đầu!
Xem thêm:
